Medische Encyclopedie – Apotheek Ritzen – Dordrecht

Apotheek Ritzen

Steegoversloot 30 3311PP Dordrecht Tel:078-6133916 Fax:078-6313803

Medische Encyclopedie

Inhoud

levonorgestrel spiraaltje

Dit middel is een anticonceptie-spiraaltje. Het bevat het vrouwelijk progestageenhormoon levonorgestrel. Progestageenhormonen hebben ongeveer een zelfde werking als het natuurlijke progesteron. Progestageenhormonen spelen een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

Artsen schrijven dit medicijn voor om zwangerschap te voorkomen, bij menstruatieklachten, bij abnormaal vaginaal bloedverlies en samen met oestrogeenhormonen bij overgangsklachten.

Wat doet levonorgestrel spiraaltje en waarbij gebruik ik het?

Voorkomen van zwangerschap

Werking
Het levonorgestrel spiraaltje maakt de binnenkant van de baarmoeder minder geschikt voor het innestelen van een eventueel bevruchte eicel. Bovendien maakt het de slijmprop in de baarmoederhals moeilijk doordringbaar voor zaadcellen. Hierdoor wordt een zwangerschap voorkomen.

Wanneer kiezen voor het spiraaltje met levonorgestrel?
Het spiraaltje is in bepaalde omstandigheden beter te gebruiken dan de gewone anticonceptiepil. Dit is onder andere het geval bij:

  • vrouwen die regelmatig een dosis van de anticonceptiepil missen, omdat ze deze steeds vergeten;
  • vrouwen die geen oestrogeenhormonen mogen gebruiken, bijvoorbeeld vanwege trombose, of daar te veel bijwerkingen van ondervinden, zoals misselijkheid, hoofdpijn of het vasthouden van vocht;
  • vrouwen die last hebben van overvloedige of langdurige menstruaties. Vrouwen die bij gebruik van de koperhoudende spiraaltjes te veel bloedverlies krijgen, kunnen vaak wel het levonorgestrel spiraaltje gebruiken.

Effect
Het spiraaltje is direct na plaatsing effectief. De betrouwbaarheid is zeer groot, het is betrouwbaarder dan de spiraaltjes op koperbasis.

Lees meer over voorkomen van zwangerschap . “

Menstruatieklachten

Verschijnselen
Sommige vrouwen hebben veel pijn bij de menstruatie, voornamelijk buikpijn en buikkramp.

Behandeling
Het levonorgestrel spiraaltje kan overvloedig bloedverlies verminderen. Bloedingen worden minder heftig, korter en minder pijnlijk dan een gewone menstruatie. Ongeveer één op de vijf vrouwen krijgt na verloop van tijd geen bloedingen meer.

Effect
De werking bij menstruatiepijn kan wat langer op zich laten wachten. Meestal duurt het enkele maanden voordat u verbetering merkt.

Lees meer over menstruatieklachten . “

Abnormaal vaginaal bloedverlies

Als de menstruatie onregelmatig is, veel heviger is of op andere momenten komt dan normaal, is er sprake van abnormaal bloedverlies.

Werking
Het levonorgestrel spiraaltje kan overvloedig bloedverlies verminderen. Bloedingen worden minder heftig, korter en minder pijnlijk dan een gewone menstruatie. Ongeveer één op de vijf vrouwen krijgt na verloop van tijd geen bloedingen meer.

Effect
De werking bij overvloedig bloedverlies kan wat langer op zich laten wachten. Meestal duurt het enkele maanden voordat u verbetering merkt.

Lees meer over abnormaal vaginaal bloedverlies . “

Overgangsklachten

Overgangsklachten, zoals opvliegers, kunnen verminderen door oestrogeenhormonen. Een nadeel van oestrogeenhormonen is dat ze bijwerkingen geven op de baarmoeder, zoals een verhoogde kans op baarmoederkanker.

Oestrogeenhormonen moeten daarom worden gecombineerd met progestageenhormonen, zoals levonorgestrel, bij vrouwen die hun baarmoeder nog hebben. Levonorgestrel voorkomt dat het baarmoederslijmvlies door de oestrogeenhormonen bovenmatig gaat groeien en er baarmoederkanker ontstaat. 

Effect
Door een continu gebruik van progestageenhormoon, zoals in het spiraaltje, zal het baarmoederslijmvlies niet meer veel groeien. Bij combinatie met oestrogeenhormonen zullen de menstruaties geleidelijk in het eerste jaar afnemen totdat er geen menstruatie meer komt.

Lees meer over overgangsklachten . “

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Bij sommige vrouwen veroorzaakt het spiraaltje met levonorgestrel bijwerkingen. Als deze bijwerkingen na drie maanden blijven bestaan, is het zinvol met uw arts te overleggen of een ander anticonceptiemiddel geschikter voor u is.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

  • Onregelmatig bloedverlies ('spotting'), onregelmatige menstruatie of meer of minder vaginale afscheiding dan normaal, vooral aan het begin van de behandeling.

    Bij één op de vijf vrouwen komen de menstruaties juist minder vaak of stoppen zelfs geheel. Als u last blijft houden, raadpleeg dan uw arts. Als het spiraaltje is verwijderd komt de normale menstruatie meestal snel weer terug, tenzij men in de menopauze is.

  • Rugpijn en/of buikpijn gedurende de eerste maanden.

    Bij aanhoudende krampende pijn de arts waarschuwen. Mogelijk wordt het spiraaltje door de baarmoeder uitgestoten. In ernstige gevallen kan de arts het nodig vinden om het spiraaltje te laten verwijderen.

  • Infecties in de baarmoeder, eileiders of eierstokken, vooral gedurende de eerste drie weken na plaatsing.

    Vrouwen die een spiraaltje dragen, hebben een verhoogde kans op een dergelijke infectie. Dit geeft een risico op onvruchtbaarheid in de toekomst. Bij een verhoogde afscheiding uit de vagina moet u uw arts raadplegen. Uw arts kan een behandeling met een antibioticum voorschrijven.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Misselijkheid, pijnlijke of gespannen borsten.

    Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan. Als u na drie maanden nog last heeft, raadpleeg dan uw arts.

  • Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). Vrouwen met hoge bloeddruk: laat uw bloeddruk regelmatig controleren. 

    U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan ook uw bloeddruk iets stijgen. Dit is zelden zo ernstig dat u met het spiraaltje moet stoppen. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.

  • Hoofdpijn of migraine.

    Als u hier na 3 maanden last van houdt, is mogelijk een ander anticonceptiemiddel meer geschikt voor u. Overleg hierover met uw arts.

  • Duizeligheid

    Bent u duizelig? U kunt het beste even gaan liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen. Als u na enkele weken nog steeds last heeft van duizeligheid, moet u uw arts raadplegen.

  • Huidafwijkingen, zoals bruine vlekken op de huid of huidirritatie onder invloed van zonlicht, vette huid, vet haar en overmatige haargroei of juist haaruitval en soms acne.

    Als u hier last van heeft, raadpleeg dan uw arts.

  • Uitzakken of afstoten van het spiraaltje.

    Dit kan ook gebeuren zonder dat u het merkt. Hierdoor vermindert de betrouwbaarheid. Uw arts zal u na vier tot twaalf weken onderzoeken op de ligging van het spiraaltje en daarna elk jaar. U kunt zelf na elke menstruatie met uw wijsvinger voelen of de draadjes hoog in de vagina voelbaar zijn. Trek echter niet aan de draadjes. Mocht u de draadjes niet meer voelen, neem dan contact op met uw arts.

  • Flauwvallen tijdens of kort na het inbrengen van het spiraaltje.

    Even blijven liggen na het inbrengen kan dit helpen voorkomen.

  • Stemmingsveranderingen, zoals sneller geïrriteerd, nervositeit of depressie.

    Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.

  • Meer of minder zin in vrijen.

    De hormonen in het spiraaltje kunnen invloed hebben op uw zin in seks. Als u hier problemen mee heeft, overleg dan met uw arts.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u aan huiduitslag en galbulten. Raadpleeg dan uw arts.
    Een ernstige overgevoeligheid is te merken aan een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Waarschuw dan direct een arts of ga naar de Eerste-hulpdienst.

    Bent u overgevoelig voor dit medicijn? Dan mag u het niet meer gebruiken. Geef dit daarom aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.

  • Doorboring van de wand van de baarmoeder door één van de onderdelen van het spiraaltje.

    Dit is een zeer zeldzame complicatie die voornamelijk tijdens het inbrengen kan ontstaan. De arts moet het spiraaltje dan snel verwijderen.

  • Bij vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad, kan de tumor groeien of terugkomen door het gebruik van hormonen.

    Overleg met uw arts over een mogelijk alternatief. Indien dit er niet is, kunt u bij sommige vormen van borstkanker, wanneer is aangetoond dat de tumor ongevoelig is voor hormonen, dit middel wel gebruiken.

  • Psychische klachten, zoals angst, paniek en problemen met slapen. Ook kan uw gedrag veranderen. Merkt u dit? Overleg dan met uw arts.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Mag ik levonorgestrel spiraaltje gebruiken met andere medicijnen?

Er zijn van dit medicijn geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Het spiraaltje met levonorgestrel voorkomt een zwangerschap. Voordat de arts het spiraaltje plaatst, zal hij controleren of u niet zwanger bent. Mocht er tijdens het gebruik toch een zwangerschap ontstaan, moet de arts het spiraaltje zo snel mogelijk verwijderen.

In de helft van de gevallen zorgt de verwijdering van het spiraaltje voor een spontane miskraam. Als u dat niet wilt en het spiraaltje tijdens de zwangerschap aanwezig blijft, is er een verhoogd risico op infecties, voortijdig breken van de vliezen en vroegtijdige bevalling. Een zwangerschap met het spiraaltje nog in de baarmoeder dient zeer goed te worden gecontroleerd.

Borstvoeding
Vanaf 6 weken na de bevalling kunt u het spiraaltje met levonorgestrel veilig gebruiken tijdens het geven van borstvoeding. Over het gebruik tot 6 weken na de bevalling is nog te weinig bekend. Gebruik tot 6 weken liever condooms.

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Hoe?
Het spiraaltje wordt door de arts ingebracht met behulp van een applicator.

Wanneer?
Het tijdstip waarop het spiraaltje het best kan worden ingebracht, hangt af van de omstandigheden.

  • Het liefst tijdens de menstruatie, omdat de baarmoedermond dan iets wijder open is dan op andere momenten. In elk geval binnen 7 dagen na het begin van de menstruatie, omdat een zwangerschap dan uitgesloten is. Het spiraaltje is dan meteen betrouwbaar.
  • Als u net bevallen bent: het spiraaltje moet minstens 6 weken na de bevalling worden geplaatst. Dit om de baarmoeder zich goed te laten herstellen van de bevalling.
  • Als u een abortus of miskraam gedurende de eerste 3 maanden heeft ondergaan waarbij een curettage nodig was: het spiraaltje kan dan direct worden geplaatst.
  • Als u niet meer menstrueert en u het spiraaltje gebruikt in combinatie met oestrogeenhormoon bij opvliegers: het spiraaltje kan direct worden geplaatst.

Bij vervangen of overstap:

  • Laat u uw spiraaltje vervangen? U kunt op elk moment een nieuw spiraaltje laten plaatsen.
  • Stapt u over op een anticonceptiepil? Stap het liefst over binnen 7 dagen na het begin van de menstruatie, omdat een zwangerschap dan uitgesloten is. Stapt u op een ander moment over? Start vanaf 7 dagen voorafgaand aan het verwijderen van het spiraaltje met aanvullende maatregelen, zoals condooms. En ga hiermee door tijdens de eerste 7 dagen van de pilstrip. Overleg hierover met uw arts of apotheker.
  • Als u overstapt op een andere anticonceptiemethode: stap het liefst over binnen 7 dagen na het begin van de menstruatie, omdat een zwangerschap dan uitgesloten is. Stapt u op een ander moment over? Overleg hierover met uw arts of apotheker. Start in ieder geval vanaf 7 dagen voorafgaand aan verwijderen van het spiraaltje met aanvullende maatregelen, zoals condooms.

Hoelang?
Als anticonceptiemiddel werkt een levonorgestrel spiraal 5 jaar (Kyleena) tot 6 jaar (Mirena en Levosert). Als middel tegen overgangsklachten samen met oestrogeenhormonen werkt de spiraal minstens 3 jaar. Dit heeft te maken met de garantie die de fabrikant geeft. Als anticonceptiemiddel is het product lange tijd onderzocht, als middel bij de overgang niet zo lang.

Terug naar overzicht